ЗАСТОСУВАННЯ ТЕХНОЛОГІЙ ШТУЧНОГО ІНТЕЛЕКТУ ПРИ ВИКЛАДАННІ КУРСУ «МЕДИЧНА ТА ФАРМАЦЕВТИЧНА ХІМІЯ»

Автор(и)

DOI:

https://doi.org/10.11603/m.2414-5998.2026.1.16037

Ключові слова:

медична хімія; штучний інтелект; синтез аспірину; цифровий асистент; підготовка фахівців.

Анотація

Анотація. У статті наведено результати узагальненого досвіду застосування технологій штучного інтелекту в курсі «Медична та фармацевтична хімія» на прикладі комплексного лабораторного заняття за темою «Синтез аспірину», яке розглядає всі стадії різних варіантів синтезу з акцентом на «зелені» методи та ідентифікації фармацевтичного продукту. Використання технологій штучного інтелекту під час підготовки та проведення лабораторних робіт у дисциплінах хімічного спрямування підвищує науковість, розвиває системність і реалізує компетентнісний підхід та фундаменталізацію знань у здобувачів освіти. Проаналізовано розроблену комплексну лабораторну роботу, яка демонструє можливості та переваги використання цифрового асистента на всіх етапах її підготовки та проведення, а саме: розроблення навчально-методичних матеріалів до проведення занять і завдань для самостійної роботи студентів, наочних матеріалів, що перетворює підготовку з пасивного накопичення знань та навичок на активне формування професійних компетенцій. Показано основні результати, проаналізовано переваги та помилки. Доведено доцільність застосування штучного інтелекту під час розгляду питання щодо необхідності отримання продукту (аспірину) високої якості. Розглянуто можливості використання цифрового асистента під час створення блоків контрольних запитань різного рівня складності. Зазначено, що застосування технологій штучного інтелекту під час розв’язання теоретичних та практичних задач змінює підхід до викладання й навчання. Доведено необхідність формування критичного підходу до використання результатів та інформації, отриманих із застосування LLM. Через синтез наскрізних умінь (володіння сучасними комп’ютерними технологіями) та формування предметних компетенцій відбувається поєднання професійних знань і навичок, що забезпечує високий рівень якості підготовки майбутніх фахівців.

Посилання

Adan, M. Y. (2026). The evolving landscape of AI in education: A systematic review of contemporary research (2024–2025). Serdec Educational Journal, 6(6), 1–20. DOI: https://doi.org/10.70595/sej115 DOI: https://doi.org/10.70595/sej115

Chegg Products & Services. (n.d.). Synthesis of aspirin laboratory. Retrieved from: https://www.chegg.com/homework-help/questions-and-answers/synthesis-aspirin

Department of Chemistry, University of California. (2025). Integrating molecular transformers and multi-agent systems in undergraduate organic chemistry labs. Journal of Chemical Education, 102(8), 1845–1859. DOI: https://doi.org/10.1021/ ed086p955

Dongarwar, A., Wanjari, V., Maske, C., & Nimbekar, T. (2018). Synthesis and evaluation of aspirin assisted by microwave oven. International Journal of Pharmaceutical and Biological Sciences, 8(3), 747–751. Retrieved from: https://ijpbs.com/ abstract.php?iid=1240

Dushechkina, N. Yu. (2021). Suchasni pidkhody do vykladannia khimichnykh dystsyplin v umovakh dystantsiinoho navchannia [Modern approaches to teaching chemical disciplines in distance learning conditions]. Teoriia ta metodyka profesiinoi osvity – Theory and Methods of Professional Education, 38, 131–138. DOI: https://doi.org/10.32843/2663- 6085/2021/38.26 [in Ukrainian] DOI: https://doi.org/10.32843/2663-6085/2021/38.26

Fijałkowski, Ł., Skubiszewska, M., Grześk, G., Koech, F. K., & Nowaczyk, A. (2022). Acetylsalicylic acid – Primus inter pares in pharmacology. Molecules, 27(23), 8412. DOI: 10.3390/molecules27238412 DOI: https://doi.org/10.3390/molecules27238412

Golemac, L., & Kondža, M. (2023). Synthesis of acetylsalicylic acid – An environmentally friendly approach. Annals of Biomedical and Clinical Research, 2(2), 100–108. Retrieved from: https://abcr-mefmo.org/index.php/abcr/article/ view/29 DOI: https://doi.org/10.47960/2744-2470.2023.2.2.100

Harvard Graduate School of Education. (2025). Redefining academic integrity in the era of GPT-5: Process-oriented assessment strategies. Harvard Educational Review, 95(3), 310–334.

Krtolica, I., Ilić, V., & Tadić, J. (2025). AI4Chemistry: Automated chemical research with multi-agent collaboration and molecular transform- ers in a case study of aspirin synthesis. Lecture Notes Series.

Labster. (n.d.). Synthesis of aspirin: How to fight students’ migraines. Retrieved from: https://www.labster.com/simulations/synthesis-of-aspirin-how-to-fight-students-migraines

Montinari, M. R., Minelli, G., & De Caterina, R. (2018). The first 3500 years of aspirin history from its roots: A concise summary. Vascular Pharmacology, 113, 10152. DOI: 10.1016/j.vph.2018.10.008 DOI: https://doi.org/10.1016/j.vph.2018.10.008

Moskalyets, O. O., Hordiienko, N. V., Zhukorska, L. P., Andriienko, O. O., & Kremenetska, Ye. S. (2025). Shtuchnyi intelekt u vyshchii osviti: stratehichne bachennia ta modeli vprovadzhennia v Ukraini ta YeS [Artificial intelligence in higher education: Strategic vision and implementation models in Ukraine and the EU]. Pedahohichna akademiia: Naukovi notatky – Pedagogical Academy: Scientific Notes, 20. DOI: https://doi.org/10.5281/ zenodo.15869851 [in Ukrainian]

Nel, M., Potgieter, K., Alimi, O. A., Nel, A. L., & Meijboom, R. (2022). The automated synthesis of aspirin: An undergraduate practical activity. Journal of Chemical Education, 99(11), 3773–3779. DOI: https://doi.org/10.1021/acs.jchemed.2c00503 DOI: https://doi.org/10.1021/acs.jchemed.2c00503

Shevchenko, A. I. (Ed.). (2023). Stratehiia rozvytku shtuchnoho intelektu v Ukraini : monohrafiia [Strategy for the development of artificial intelligence in Ukraine (Monograph)]. Kyiv: IPSHI. [in Ukrai nian].

Sitompul, J. I. G., Sinaga, R., & Nugraha, A. W. (2025). Thermodynamic and kinetic study of the reaction mechanism of acetylsalicylic acid formation using computational chemistry methods. Indonesian Journal of Chemical Science and Technology, 8(2), 38–47. Retrieved from: https://jurnal. unimed.ac.id/2012/index.php/aromatika/article/ view/68706/27910 DOI: https://doi.org/10.24114/ijcst.v8i2.68706

Smith, J., Doe, R., Johnson, A., et al. (2026). From chatbots to autonomous agents: The shift in higher education pedagogy. Journal of Educational Computing Research, 64(1), 12–28.

Sniala, Y. (2023). Zastosuvannia tsyfrovykh instrumentiv u navchanni khimii [Application of digital tools in chemistry education]. Osvìta, ìnnovatika, praktika – Education Innovation Practice, 11(4), 55–64. [in Ukrainian] DOI: https://doi.org/10.31110/2616-650X-vol11i4-008

Vianna, J. F., Sleet, R. J. & Johnstone, A. H. (1999). Designing an undergraduate laboratory course in general chemistry. Química Nova. DOI: https://doi.org/ 10.1590/S0100-40421999000200022 DOI: https://doi.org/10.1590/S0100-40421999000200022

Vieriu, A. M. & Petrea, G. (2025). The impact of artificial intelligence (AI) on students’ academic development. Education Sciences, 15(3), 343. DOI: https://doi.org/10.3390/educsci15030343 DOI: https://doi.org/10.3390/educsci15030343

Li, X., Li, T. & Fan Y. (2026). FLoRA: An advanced AI-powered engine to facilitate hybrid human-AI regulated learning. Computers & Education. 243, 105527. DOI: https://doi.org/10.1016/ j.compedu.2025.105527 DOI: https://doi.org/10.1016/j.compedu.2025.105527

YouTube. (n.d.). Online aspirin synthesis lab. Retrieved from: https://www.youtube.com/ watch?v=o4PHOLASKnQ

Zghurovskyi, M. Z. & Khimich, O. M. (2024). Shtuchnyi intelekt: zmina paradyhmy u fundamentalnykh naukakh. Nobelivski premii z fizyky i khimii 2024 roku [Artificial intelligence: A paradigm shift in fundamental sciences. Nobel Prizes in Physics and Chemistry 2024]. Visnyk NAN Ukrainy – Visnyk of the National Academy of Sciences of Ukraine, 12, 17–26. [in Ukrainian] Zhou, M., & Peng, S. (2025). The usage of AI in teaching and students’ creativity: The mediating role of learning engagement and the moderating role of AI literacy. Behavioral Sciences, 15(5), 587. DOI: https://doi.org/10.3390/bs15050587 DOI: https://doi.org/10.3390/bs15050587

##submission.downloads##

Опубліковано

2026-03-26

Як цитувати

Саєвич, О., & Плясовська, К. (2026). ЗАСТОСУВАННЯ ТЕХНОЛОГІЙ ШТУЧНОГО ІНТЕЛЕКТУ ПРИ ВИКЛАДАННІ КУРСУ «МЕДИЧНА ТА ФАРМАЦЕВТИЧНА ХІМІЯ». Медична освіта, (1), 89–97. https://doi.org/10.11603/m.2414-5998.2026.1.16037

Номер

Розділ

ПІДВИЩЕННЯ ЯКОСТІ ВИЩОЇ МЕДИЧНОЇ ОСВІТИ