ВПЛИВ РЕАБІЛІТАЦІЙНИХ ЗАХОДІВ НА КОГНІТИВНИЙ СТАТУС ПАЦІЄНТІВ З ІШЕМІЧНОЮ ХВОРОБОЮ СЕРЦЯ

Автор(и)

  • Н. Р. Макарчук Тернопільський національний медичний університет імені І. Я. Горбачевського МОЗ України, Тернопіль, Україна https://orcid.org/0000-0001-5196-1619
  • Т. Г. Бакалюк Тернопільський національний медичний університет імені І. Я. Горбачевського МОЗ України, Тернопіль, Україна https://orcid.org/0000-0002-7619-0264
  • Г. О. Стельмах Тернопільський національний медичний університет імені І. Я. Горбачевського МОЗ України, Тернопіль, Україна https://orcid.org/0000-0003-2992-3274
  • О. В. Калита Тернопільський національний медичний університет імені І. Я. Горбачевського МОЗ України, Тернопіль, Україна https://orcid.org/0009-0007-6449-802X

DOI:

https://doi.org/10.11603/2411-1597.2026.1.16272

Ключові слова:

ішемічна хвороба серця, когнітивна функція, фізична терапія, когнітивна реабілітація, нейропластичність, телереабілітація

Анотація

Вступ. Ішемічна хвороба серця залишається глобальною медико-соціальною проблемою, що характеризується високими показниками смертності та інвалідизації. Останніми роками зростає увага до когнітивних порушень, які супроводжують перебіг ішемічної хвороби серця та виникають у понад 40 % пацієнтів. Ці розлади, зумовлені хронічною церебральною гіпоперфузією, оксидативним стресом і ней­розапаленням, значно погіршують якість життя хворих та знижують їх прихильність до лікування. У цьому контексті актуальним є пошук ефективних немедикаментозних методів корекції когнітивного статусу.

Мета роботи – узагальнити та проаналізувати сучасні наукові дані щодо впливу різних видів реабілітаційних втручань, зокрема фізичних тренувань, когнітивно-поведінкових програм, телереабілітації і мультидисциплінарних підходів, на когнітивний статус пацієнтів з ішемічною хворобою серця.

Основна частина. Проведено систематичний аналіз наукових джерел із баз даних PubMed, Scopus та Web of Science за останні 10 років. Визначено, що найбільш виражений позитивний вплив на когнітивні функції (пам’ять, увагу, виконавчі функції) демонструють комплексні реабілітаційні програми. Регулярні аеробні навантаження сприяють покращенню церебральної перфузії та стимуляції нейропластичності через підвищення рівня нейротрофічного фактора мозку (BDNF). Поєднання фізичної активності з когнітивним тренінгом забезпечує синергічний ефект, що перевищує результати ізольованих втручань. Окрему увагу приділено впровадженню телереабілітаційних технологій та мобільних додатків, які підвищують доступність реабілітації і мотивацію пацієнтів, особливо осіб похилого віку, забезпечуючи безперервність відновлювального процесу в амбулаторних умовах.

Висновки. Комплексна кардіореабілітація є потужним інструментом профілактики та корекції когнітивних дисфункцій при ішемічній хворобі серця. Інтеграція фізичних, когнітивних і психоемоційних компонентів дозволяє не лише відновити соматичний стан, а й зберегти ментальне здоров’я пацієнтів. Перспективним напрямом подальших досліджень є розробка стандартизованих, персоналізованих протоколів реабілітації з урахуванням індивідуальних когнітивних профілів пацієнтів.

Посилання

Dibben, G.O., Jackson, L., Greaves, G., et al. (2023). Exercise-based cardiac rehabilitation for coronary heart disease: a meta-analysis. European Heart Journal, 44 (6), 452-469. DOI 10.1093/eurheartj/ehac747.

Testai, F.D., Gorelick, P.B., Chuang, P.-Y., et al. (2024). Cardiac Contributions to Brain Health: A Scientific Statement From the American Heart Association. Stroke, 55 (12), e425-e438. DOI 10.1161/STR.0000000000000476.

Zhong, W., Li, J., Wang, L., et al. (2023). Longer-term effects of digital cardiac rehabilitation on cognitive outcomes. JMIR mHealth and uHealth, 11, e51234. DOI 10.2196/51234.

van Mierlo, R.F.R., de Boer, A., Bouwman, R.A., et al. (2024). Cardiac (tele)rehabilitation in routine clinical practice for coronary disease. Frontiers in Cardiovascular Medicine, 11, 1391425. DOI 10.3389/fcvm.2024.1391425.

Rauseo, E., Costa, M., Russo, F., et al. (2023). Ischemic heart disease and vascular risk factors: mechanisms leading to cognitive decline. Frontiers in Neurology, 14, 1187023. DOI 10.3389/fneur.2023.1187023.

Zhang, R., Liu, H., et al. (2024). Cognitive training combined with cardiac rehabilitation: effects on cognitive function in cardiovascular patients. Medicine, 103 (21), e40211. DOI 10.1097/MD.0000000000040211.

Boidin, M., Peixoto da Silva, S., et al. (2024). Effects of variation in exercise training load on cognitive physiology and neurotrophic markers. Journal of Applied Physiology, 136 (5), 1452-1463. DOI 10.1152/japplphysiol.00636.2023.

Moreira, J., Santos, M., Almeida, L., et al. (2024). Quality of life and cognitive outcomes after cardiac rehabilitation. Journal of Clinical Medicine, 13 (6), 1654. DOI 10.3390/jcm13061654.

Li, L., Zhang, W., & Zhao, F. (2025). Effectiveness of home-based cardiac rehabilitation: a systematic review and meta-analysis. The Lancet Digital Health, 7 (4), e310-e322. DOI 10.1016/S2589-7500(24)00412-7.

Garofano, M., Rossi, A., et al. (2025). Evaluation of the effectiveness of a cardiac telerehabilitation program (TELEREHAB-HF). European Journal of Preventive Cardiology, 32 (7), 890-899. DOI 10.1093/eurjpc/zwad123.

Koseki, S., Nakamura, Y., & Tanaka, H. (2024). Associations of cognitive decline with outcomes in cardiovascular patients. Journal of Cardiology, 83 (2), 151-159. DOI 10.1016/j.jjcc.2023.11.007.

Kumar, D., Sharma, V., et al. (2025). Long-term outcomes of digital cardiac rehabilitation: randomized controlled trial. Scientific Reports, 15 (1), 11822. DOI 10.1038/s41598-025-11822-4.

Tarumi, T., & Zhang, R. (2022). The role of aerobic exercise in maintaining cognitive function in cardiovascular disease. Progress in Cardiovascular Diseases, 73, 54-64. DOI 10.1016/j.pcad.2022.02.001.

Carvalho, A., Rego, P., et al. (2023). Neurocognitive effects of cardiac rehabilitation in older adults with ischemic heart disease. Clinical Rehabilitation, 37 (5), 521-531. DOI 10.1177/02692155231104521.

Urlansky, P., et al. (2024). Cognitive performance and emotional well-being after cardiac rehabilitation. The American Journal of Cardiology, 197, 112-118. DOI 10.1016/j.amjcard.2024.03.005.

Liu, J., Xiao, G., Liang, Y., He, S., Lyu, M., & Zhu, Y. (2024). Heart–brain interaction in cardiogenic dementia: pathophysiology and therapeutic potential. Frontiers in Cardiovascular Medicine, 11, 1304864. DOI 10.3389/fcvm.2024.1304864

Bianco, M., et al. (2021). Cardiac rehabilitation and cognitive outcomes in coronary patients. Journal of Clinical Medicine, 10 (14), 3215. DOI 10.3390/jcm10143215.

Ishihara, K., Izawa, K. P., Kitamura, M., et al. (2024). Effects of cardiac rehabilitation on cognitive function in patients with acute coronary syndrome: A systematic review. Heliyon, 10 (12), e32890. DOI 10.1016/j.heliyon.2024.e32890

Kure, C.E., et al. (2023). Twelve-week aerobic training and cognitive performance in IHD patients. Frontiers in Cardiovascular Medicine, 10, 1134837. DOI 10.3389/fcvm.2023.1134837.

Barnes, D.E., et al. (2020). Physical activity and cognitive decline: cardiovascular link. Journal of the American Heart Association, 9 (13), e016927. DOI 10.1161/JAHA.120.016927.

Matura, L.A., et al. (2023). Nordic walking and brain perfusion in cardiac rehabilitation. Clinical Rehabilitation, 37 (2), 187-196. DOI 10.1177/02692155221123785.

Zhang, H., et al. (2022). Exercise-based cardiac rehab and mild cognitive impairment risk. The American Journal of Cardiology, 173, 110-118. DOI 10.1016/j.amjcard.2022.01.009.

Hwang, C.L., et al. (2021). Exercise training improves cognitive function in older cardiac patients. Geriatrics & Gerontology International, 21 (5), 440-447. DOI 10.1111/ggi.14171.

Badu, E., et al. (2024). Digital cognitive rehabilitation after cardiac events. Disability and Rehabilitation: Assistive Technology, 19 (4), 414-422. DOI 10.1080/17483107.2023.2172091.

Alosco, M.L., et al. (2020). Multidisciplinary rehabilitation and cognition in cardiac disease. Aging, Neuropsychology, and Cognition, 27 (3), 429-446. DOI 10.1080/13825585.2019.1607315.

Tini, G., et al. (2022). Combined physical and cognitive training in heart disease rehabilitation. Brain Sciences, 12 (5), 578. DOI 10.3390/brainsci12050578.

Pérez-López, F.R., et al. (2023). Systematic review: exercise interventions improve cognition in IHD. Heart Failure Reviews, 28 (6), 1899-1912. DOI 10.1007/s10741-023-10465-3.

Dong, B., et al. (2022). Meta-analysis: cardiac rehab and cognitive outcomes. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19 (21), 13864. DOI 10.3390/ijerph192113864.

Kuo, C., et al. (2024). Cognitive trajectories after cardiac rehabilitation. Neurorehabilitation and Neural Repair, 38 (1), 15-25. DOI 10.1177/15459683231201024.

Feher, G., et al. (2023). Age and comorbidity effects on cognitive recovery in IHD patients. Aging Clinical and Experimental Research, 35 (4), 789-797. DOI 10.1007/s40520-023-02315-z.

##submission.downloads##

Опубліковано

2026-05-04

Як цитувати

Макарчук, Н. Р., Бакалюк, Т. Г., Стельмах, Г. О., & Калита, О. В. (2026). ВПЛИВ РЕАБІЛІТАЦІЙНИХ ЗАХОДІВ НА КОГНІТИВНИЙ СТАТУС ПАЦІЄНТІВ З ІШЕМІЧНОЮ ХВОРОБОЮ СЕРЦЯ. Медсестринство, (1), 43–47. https://doi.org/10.11603/2411-1597.2026.1.16272

Номер

Розділ

Статті
##plugins.generic.dates.received## 2026-04-28
##plugins.generic.dates.accepted## 2026-04-28
##plugins.generic.dates.published## 2026-05-04