Оцінка ефективності навчання пацієнтів із серцевою недостатністю в стаціонарних умовах
DOI:
https://doi.org/10.63341/bmbr/3.2025.63Ключові слова:
медична сестра, освітня програма, обізнаність, результативність, щоденник, безперервний доглядАнотація
Серцева недостатність є однією з провідних причин госпіталізації, інвалідизації та смертності людей похилого віку. Ефективна вторинна профілактика передбачає належне інформування пацієнтів, а медичні сестри відіграють ключову роль у реалізації освітніх заходів на професійному рівні. Метою дослідження була комплексна оцінка ефективності навчальної програми у підвищенні рівня знань хворих на серцеву недостатність в стаціонарних умовах. У дослідженні було залучено 62 хворих із серцевою недостатністю ІІА,Б стадії віком від 33 до 82 (56,3±11,7) років, чоловіків – 76 %, жінок – 24 %. Усім хворим проведено оцінку знань на початку госпіталізації та в день виписки після отриманого навчання в умовах стаціонару. Інформацію про ефективність навчання збирали протягом 6 місяців. Основні результати показали, що пацієнти, які взяли участь у навчальній програмі, покращили свої знання про серцеву недостатність (з 72,58 % до 82,25 %), розпізнавання симптомів (з 36,51 % до 78,06 %), поведінку (з 44,89 % до 58,86 %), харчування (з 31,12 % до 69,34 %), рекомендоване лікування (з 35,24 % до 58,51%). Більшість усвідомили важливість щоденного зважування (64,51 %), обмежили споживання кухонної солі (77,41 %), рідини (74,19 %) й алкоголю (77,41 %). Значна частина відмовилася від паління під час госпіталізації (91,93 %) та частково зберегли цю тенденцію після виписки (67,74 %). Пацієнти частіше зверталися до кардіолога (61,29 %), вели щоденник моніторингу симптомів (96,77 %), самостійно коригували прийом діуретиків (72,58 %) і калійвмісних препаратів (59,67 %), а також не допускали пропусків у прийомі ліків (80,64 %). Доведено, що вищий показник знань пацієнтів був пов’ язаний із отриманою навчальною інформацією від медичної сестри під час госпіталізації. Практична цінність результатів полягала в обґрунтуванні необхідності опанування навичок зважування, визначення ступеня набряків, ведення щоденника моніторингу симптомів серцевої недостатності в амбулаторних умовах
Отримано: 22.04.2025 | Переглянуто: 15.07.2025 | Прийнято: 02.09.2025
Посилання
World heart report 2023: Confronting the world’s number one killer [Internet]. 2023 [cited 2025 February 20]. Available from: https://knowledge-action-portal.com/sites/default/files/2025-04/World-Heart-Report-2023.pdf
Montalto M, D’ Ignazio F, Camilli S, Di Francesco S, Fedele M, Landi F, et al. Heart failure in older patients: An update. J Clin Med. 2025;14(6):1982. DOI: 10.3390/jcm14061982
Chong B, Jayabaskaran J, Jauhari SM, Chan SP, Goh R, Kueh MTW, et al. Global burden of cardiovascular diseases: Projections from 2025 to 2050. Eur J Prev Cardiol. 2025;32(11):1001–15. DOI: 10.1093/eurjpc/zwae281
Bozkurt B, Ahmad T, Alexander K, Baker WL, Bosak K, Breathett K, et al. HF STATS 2024: Heart failure epidemiology and outcomes statistics. An updated 2024 report from the Heart Failure Society of America. J Card Fail. 2025;31(1):66–116. DOI: 10.1016/j.cardfail.2024.07.001
Slabkiy HО, Koshelia ІІ. Mortality of the population of Ukraine due to diseases of the circulatory system. Ukr Natl Health. 2022;4(70):5–10. DOI: 10.24144/2077-6594.4.1.2022.277015
Jaarsma T, Hill L, Bayes-Genis A, La Rocca HB, Castiello T, Čelutkienė J, et al. Self-care of heart failure patients: Practical management recommendations from the Heart Failure Association of the European Society of Cardiology. Eur J Heart Fail. 2021;23(1):157–74. DOI: 10.1002/ejhf.2008
Marques CRG, de Menezes AF, Ferrari YAC, Oliveira AS, Tavares ACM, Barreto AS, et al. Educational nursing intervention in reducing hospital readmission and the mortality of patients with heart failure: A systematic review and meta-analysis. J Cardiovasc Dev Dis. 2022;9(12):420. DOI: 10.3390/jcdd9120420
Stahlman S, Huizar-Garcia S, Lipscomb J, Frei C, Oliver A. Implementation of a heart failure educational intervention for patients with recent admissions for acute decompensated heart failure. Front Cardiovasc Med. 2023;10:1133988. DOI: 10.3389/fcvm.2023.1133988
Metts AV, Roy-Byrne P, Stein MB, Sherbourne CD, Bystritsky A, Craske MG. Reciprocal and indirect effects among intervention, perceived social support, and anxiety sensitivity within a randomized controlled trial for anxiety disorders. Behav Ther. 2024;55(1):80–92. DOI: 10.1016/j.beth.2023.05.008
Palibroda N, Chornenka Zh, Pontyk M, Molchaniuk D, Filatova I, Nikolaichuk I. Use of prevention programs and analysis of their efficiency among patients with arterial hypertension. Bukovyn Med Herald. 2024;28(2(110)):118–25. DOI: 10.24061/2413-0737.28.2.110.2024.18
Voronkov LG, Dolzhenko MM, Zharinov OJ, Zaichenko HV, Ivanov DD, Koval OA, et al. Consensus of experts of the All-Ukrainian Association of Cardiology and the All-Ukrainian Association of Heart Failure Specialists regarding a new individualized approach to treatment of patients with a progressive course of chronic heart failure. Ukr J Cardiol. 2024;31(3):50–7.
Butts B, Higgins M, Dunbar S, Reilly C. The third time's a charm: Psychometric testing and update of the Atlanta Heart Failure Knowledge Test. J Cardiovasc Nurs. 2018;33(1):13–21. DOI:10.1097/JCN.0000000000000413
Ivanchuk MA. Statistical analysis in medical research. Chernivtsi: Bukovinian State Medical University; 2022. 121 Р.
The World Medical Association. Declaration of Helsinki: Ethical Principles for Medical Research Involving Human Subjects [Internet]. [cited 2025 February 20]. Available from: https://www.wma.net/policies-post/wma-declaration-of-helsinki-ethical-principles-for-medical-research-involving-human-subjects/
Universal Declaration on Bioethics and Human Rights [Internet]. 2005 October 19 [cited 2025 February 20]. Available from: https://www.unesco.org/en/legal-affairs/universal-declaration-bioethics-and-human-rights
Zare-Kaseb A, Emami Zeydi A, Bakhtiari-Dovvombaygi H, Nazari AM. Effects of education based on teach-back methods on self-care and quality of life of the patients with heart failure: A systematic review. BMC Cardiovasc Disord. 2024;24:591. DOI: 10.1186/s12872-024-04264-5
Borovyk K. Modern strategies for lipid-lowering therapy in patients with ischaemic heart failure and concomitant metabolic pathology. Ukr J Med Biol Sport. 2025;10(2):37–44. DOI: 10.63341/ujmbs/2.2025.37
Longhini J, Gauthier K, Konradsen H, Palese A, Kabir, ZN, Waldréus N. The effectiveness of nursing interventions to improve self-care for patients with heart failure at home: A systematic review and meta-analysis. BMC Nurs. 2025;24:286. DOI: 10.1186/s12912-025-02867-7
Lee YW, Tseng CN. Review the factors associated with dietary sodium adherence in patients with heart failure from selected research-based literatures. BMC Nutr. 2022;8:41. DOI: 10.1186/s40795-022-00536-5
Ding N, Shah AM, Blaha MJ, Chang PP, Rosamond WD, Matsushita K. Cigarette smoking, cessation, and risk of heart failure with preserved and reduced ejection fraction. J Am Coll Cardiol. 2022;79(23):2298–305. DOI:10.1016/j.jacc.2022.03.377
Andersson C, Schou M, Gustafsson F, Torp-Pedersen C. Alcohol intake in patients with cardiomyopathy and heart failure: Consensus and controversy. Circ Heart Fail. 2022;15(8):e009459. DOI:10.1161/CIRCHEARTFAILURE.121.009459
Yang SH, Mu PF, Wu HL, Curia M. Fluid balance monitoring in congestive heart failure patients in hospital: A best practice implementation project. JBI Database System Rev Implement Rep. 2019;17(10):2202–11. DOI: 10.11124/JBISRIR-2017-004021
Baudry G, Pereira O, Roubille F, Villaceque M, Damy T, Duarte K, et al. Cardiologist follow-up and improved outcomes of heart failure: A French nationwide cohort. Eur Heart J. 2025;46(31):3050–65. DOI:10.1093/eurheartj/ehaf218
Uslu N, Akça Sümengen A. Empowering heart failure patients: The role of education in self-management. Electronic J Gen Med. 2025;22(4):em663. DOI: 10.29333/ejgm/16372
He Y, Huang L, Yan S, Li Y, Lu L, Wang H, et al. Awareness, understanding and use of sodium information labelled on pre-packaged food in Beijing: A cross-sectional study. BMC Public Health. 2018;18:509. DOI:10.1186/s12889-018-5396-7
Taha NM, Mohammed FA, Sakr MDS, Salama SEEH. Knowledge and self-care practices and skills regarding congestive heart failure: A study in Japan. Int J Cardiovasc Med. 2023;2(6):116–25.
Nozawa M, Hotta S, Tanaka M. Actual status of pre-discharge knowledge of hospitalised patients with heart failure and measurement tools to assess said knowledge: A scoping review. Heart Lung. 2024;64:46–54. DOI:10.1016/j.hrtlng.2023.11.009
Bagyawantha NMYK, Dangahage IN, Mayurathan G, Pushpika WMS. Evaluation of medication adherence and appropriateness among heart failure patients attending the cardiac clinic at a tertiary care hospital: A cross-sectional observational study. Pharmacy. 2025;13(4):101. DOI: 10.3390/pharmacy13040101
Wondesen A, Berha AB, Woldu M, Mekonnen D, Engidawork E. Impact of medication therapy management interventions on drug therapy problems, medication adherence and treatment satisfaction among ambulatory heart failure patients at Tikur Anbessa Specialised Hospital, Addis Ababa, Ethiopia: A one-group pre-post quasi-experimental study. BMJ Open. 2022;12(4):e054913. DOI: 10.1136/bmjopen-2021-054913
Hryhorets DK, Plesh IA. Evaluation of the effectiveness of a symptom monitoring diary in outpatient heart failure management. Med Perspect. 2025;30(1):39–46. DOI: 10.26641/2307-0404.2025.1.325241
##submission.downloads##
Опубліковано
Як цитувати
Номер
Розділ
Ліцензія
Авторське право (c) 2026 Вісник медичних і біологічних досліджень

Ця робота ліцензується відповідно до Creative Commons Attribution 4.0 International License.











