ІНТЕГРАЦІЯ ШТУЧНОГО ІНТЕЛЕКТУ В КЛІНІЧНЕ МИСЛЕННЯ ТА ХІРУРГІЧНУ ПРАКТИКУ: ТРАНСФОРМАЦІЯ ПІДХОДІВ У ДОБУ ЦИФРОВИХ ТЕХНОЛОГІЙ
DOI:
https://doi.org/10.11603/m.2414-5998.2025.4.15857Ключові слова:
штучний інтелект; клінічне мислення; хірургічна практика; медицина та цифрові технології.Анотація
Анотація. У статті розглядається трансформація клінічного мислення хірурга в умовах стрімкого розвитку штучного інтелекту (ШІ) та зростання його ролі в діагностичних і лікувальних процесах. Детально проаналізовано сучасні рівні інтеграції ШІ в хірургічну практику – від допоміжних алгоритмів підтримки рішень до автономних систем, здатних виконувати окремі етапи оперативного втручання. Особливу увагу приділено тому, як такі технології змінюють когнітивну модель ухвалення клінічних рішень, перерозподіляючи фокус від суто інтуїтивного та досвідного підходу до комбінованого, у якому поєднуються знання хірурга та аналітичні можливості машинного навчання. У роботі також висвітлено ключові етичні виклики, пов’язані з опорою на алгоритмічні рекомендації, питання відповідальності за результати лікування, прозорості роботи цифрових систем та необхідності збереження автономності лікаря. Окремо проаналізовано освітні аспекти, зокрема зміну компетентнісних вимог до майбутніх хірургів, важливість розвитку цифрової грамотності, критичного мислення та здатності до інтерпретації даних, що генерує ШІ. На основі проведеного аналізу запропоновано комплекс рекомендацій щодо адаптації освітнього процесу, удосконалення підготовки хірургів і формування етичних стандартів доброчесного використання ШІ. Підкреслено необхідність гармонійного поєднання технологічних інновацій із фундаментальними принципами клінічної медицини для забезпечення безпеки пацієнтів та підвищення якості хірургічної допомоги.
Посилання
Bini, S. A. (2018). Artificial intelligence, machine learning, and cognitive computing: What do these terms mean and how will they impact health care? The Journal of Arthroplasty, 33(8), 2358–2361. https://doi.org/10.1016/j.arth.2018.02.067
Davenport, T., & Kalakota, R. (2019). The potential for artificial intelligence in healthcare. Future Healthcare Journal, 6(2), 94–98. https://doi.org/ 10.7861/futurehosp.6-2-94
World Health Organization. (2021). Ethics and governance of artificial intelligence for health. WHO Press. Retrieved from: https://www.who.int/ publications/i/item/9789240029200
Zagozdzon, P., & Zaborski, L. (2022). Artificial intelligence in surgery: The next revolution. International Journal of Surgery. Retrieved from https:// www.researchgate.net/publication/389004322_Artificial_ Intelligence_-_The_Next_Revolution
Abbadіa, D. (n.d.). Vyvchennia roli shtuchnoho intelektu v akademichnykh doslidzhenniakh [Exploring the Role of Artificial Intelligence in Academic Research]. Retrieved from: https://mindthegraph.com/ blog/uk/ai-in-academic-research/ [in Ukrainian].
Vizniuk, I., et al. (2021). Vykorystannia shtuchnoho intelektu v osviti [The Use of Artificial Intelligence in Education]. Suchasni informatsiini tekhnolohii ta innovatsiini metodyky navchannia v pidhotovtsi fakhivtsiv: metodolohiia, teoriia, dosvid, problemy – Modern Information Technologies and Innovative Teaching Methods in Training Specialists: Methodology, Theory, Experience, Problems, 59, 14–22. https://doi.org/ 10.31652/2412-1142-2021-59-14-22 [in Ukrainian].
Bidniuk, V. V., Prybolovets, K. O., Varava, S. V., et al. (2023, April 27–28). Vykorystannia elementiv shtuchnoho intelektu (ShI) v medychnii praktytsi [Use of Artificial Intelligence (AI) Elements in Medical Practice]. In Naukovo-praktychna konferentsiia z mizhnarodnoiu uchastiu, prysviachena 95-richchiu z dnia narodzhennia L. V. Prokopovoi «Suchasni teoretychni ta praktychni aspekty klinichnoi medytsyny» [Scientific and Practical Conference with International Participation Dedicated to the 95th Anniversary of L. V. Prokopova «Modern Theoretical and Practical Aspects of Clinical Medicine»] p. 31. Odesa. Retrieved from: https://repo.odmu.edu.ua/xmlui/handle/ 123456789/13322 [in Ukrainian].
Marienko, M., & Kovalenko, V. (2023). Shtuchnyi intelekt ta vidkryta nauka v osviti [Artificial Intelligence and Open Science in Education]. Fizyko-matematychna osvita – Physical and Mathematical Education, 38(1), 48–53. https://doi. org/10.31110/2413-1571-2023-038-1-007 [in Ukrainian].
Kabinet Ministriv Ukrainy. (2020, December 28). Pro skhvalennia Kontseptsii rozvytku elektronnoi okhorony zdorovia: Rozporiadzhennia vid 28 hrudnia 2020 r. № 1671-r [On Approval of the Concept of E-Health Development: Ordinance of December 28, 2020 No. 1671-r]. Retrieved from: https://zakon. rada.gov.ua/laws/show/1671-2020-%D1%80#Text (accessed January 15, 2022). [in Ukrainian].
##submission.downloads##
Опубліковано
Як цитувати
Номер
Розділ
Ліцензія

Ця робота ліцензується відповідно до Creative Commons Attribution 4.0 International License.